Есет Әукебаев (1921–2008) – ақын, журналист, КСРО Журналистер одағының мүшесі, Қазақстан Жазушылар одағының мүшесі.
Есет Әукебаев 1921 жылы Шығыс Қазақстан облысының Зайсан ауданына қарасты Теректі ауылында дүниеге келген. Зайсан қаласындағы қазақ орта мектебін бітіргеннен кейін Қызыл Армия қатарына шақырылады. Ол неміс басқыншыларына қарсы шайқастарға қатысқан. 1944 жылы шекара әскерлері қатарына ауыстырылып, жапон милитаристеріне қарсы соғысқа қатысады. 1956 жылға дейін Забайкалье мен Кеңес Одағының шығыс шекараларында қызмет атқарады.
1963 жылы Қазақ мемлекеттік университетінің журналистика факультетін аяқтайды. 1956–1969 жылдары Есет Әукебаев республикалық партиялық газет – “Социалистік Қазақстан” редакциясында қызметкер, кейін республикалық көркем әдебиет баспасы «Жазушы» баспасының бас редакторы болып жұмыс істейді.
Ақынның алғашқы өлеңдер жинағы «Шекарашы сөзі» 1954 жылы жарық көрді. Одан кейін әр жылдары «Шапақ», «Досқа хат», «Биік таулар», «Бірлік ағашы» атты жинақтары басылып шықты.
Олжас Сүлейменов Есет Әукебаевтың шығармашылығы туралы өте дәл айтқан: “Оның жыр мұрасы – соғыс жолдарының ауыртпалығын бастан өткерген, адал бақыттың, жер бетіндегі ең қымбат – бейбітшілік пен достыққа деген шынайы сүйіспеншіліктің қасиетін терең ұғынған тамаша музаға ие”.
Ақынның өлеңдері, сонеттері мен әндері азаматтық пафосымен, нәзік юморымен, өмірді терең танумен ерекшеленеді, олар туған жерге деген перзенттік сүйіспеншілікті оятады. Әрбір жолы арқылы ақын адамға жақсылық, мейірім, адами жылылықты дәріптейді, оқырманды ашық сырласуға шақырады.
Есет Әукебаев – нәзік лирик. Ол айналадағы шынайы өмірдің көп адамның көзінен таса қалатын қырларын дәл сезінеді.
Оның шығармаларындағы кең тақырыптық ауқым, адам жан дүниесінің алуан түрлі күйіне деген қызығушылық, адам тіршілігінің қуанышы мен қиындығына бейжай қарамау – ақын поэзиясының дара ерекшелігі.
Е. Әукебаев Қазақстан Жазушылар одағы басқармасының мүшесі, көркем әдебиетті насихаттау жөніндегі кеңестің төрағасы болды. Ол көптеген мемлекеттік марапаттарға ие: Моңғол Халық Республикасының «Халхин-Голдағы жеңіс» медалі, «1941–1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы ерлік еңбегі үшін» медалі, Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасы. Баспа ісіндегі еңбегі мен қоғамдық өмірге белсенді қатысқаны үшін Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі Президиумы оған Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген мәдениет қызметкері атағын берді.
Ақынның «Бірлік ағашы» атты өлеңдер кітабы КСРО Мемлекеттік қауіпсіздік комитеті жариялаған чекистер мен шекарашылар туралы әдеби шығармаларға арналған бүкілодақтық конкурста дипломмен марапатталды (1981).
Есет Әукебаев 2008 жылы 3 қарашада Алматы қаласында қайтыс болды.
Е. Әукебаев шығармалары:
– Әукебаев, Есет. Таңдамалы [Мәтін] : өлеңдер, сонеттер, поэма / Е. Әукебаев. – Алматы : Жазушы, 1990. – 256 б.
– Әукебаев, Есет. Бірлік ағашы [Текст] : өлеңдер / Е. Әукебаев. – Алма-Ата: Жалын, 1981. – 328 б.
Е. Әукебаев туралы әдебиеттер:
– Әукебаев Есет // Қазақстан жазушылары. – Алматы, 2004. – 62-б.
– Есет Әукебаев // Писатели Казахстана. – Алма-Ата, 1982. – 30–31-бб.
– Новиков, М. Ең маңыздысы туралы [Текст] / М. Новиков // Рудный Алтай. – 1982. – 13 қазан (№ 195). – 4-б.
